Årboka

2021: Ny årbok frå Østfold Mållag

I år er det 100 år sidan Kristian Strømshaug blei født. I og med hundreårsjubileet til ein så viktig person for både østfoldkulturen og målsaka i Østfold, har vi dette året vald å døype om årboka frå «Aust i Vika» til «KRISTIAN», og mykje av stoffet i årboka handlar om arbeidet til Strømshaug.

Bestill årboka på tlf. 465 47 145 eller på e-post: lierragnhild@gmail.com

Pris: Mållagsmedlemmer betaler kr 200,- pr. bok

Ikkje medlemmer betaler kr 250,- pr. bok

(Eventuell porto kjem i tillegg).

Meir om innhaldet i boka:

28. april i år var det hundre år sidan Kristian Strømshaug (d. 2004) blei fødd. Frå han var i 40-årsalderen brukte han heile arbeidskapasiteten sin på å samle og kartleggje talemål, stadnamn og forteljingar, først i heimkommunen Råde og så i resten av Østfold. Dette handlar nærmare halvparten av årboka om, i form av artiklar og intervju med folk som kjende han og arbeidde saman med han.

I neste årbok skal vi bringe stoff om innsatsen hans med fysiske kulturminne; frå restaurering av verna bygg til bevaring av handverkstradisjonar og hans eige kunsthandverk. I Råde er han i tillegg kjend for å ha gitt tomta til Bygdetunet og for den originale utforminga av ordførarkjeda.

Dei mange sjølvlærte kunnskapane skaffa han stilling som vitskapeleg assistent på Borgarsyssel museum frå tidleg 1970-tal og til pensjonen, og han blei ein ettertrakta kapasitet på desse fagfelta langt utanfor fylket. Kristian var med på skipinga av Østfold Mållag i 1989, og var ein ihuga nynorskmann så lenge han levde.

Som vanleg i årbøkene våre, har vi også i år fått inn mange gode bidrag om ulike emne.

Øyvind Bremer Karlsen held fram med å løfte fram ord og uttrykk frå den indre østfoldske skattekista. Slik er no årbøkene våre ei god kjelde til kunnskap om talemålet i Indre Østfold.

Det finst fleire som er interesserte i det gode gamle talemålet sitt: Anders Ericson har intervjua Toralf Skjennem og Ole Sofus Haakaas om arbeidet dei driv og interessa dei har for å ta vare på den gamle Båstad-dialekta.

I innleinga til den fyrste årboka, Aust i Vika 2005, understreka Øyvind Bremer Karlsen kor viktig det er å ha blikk for språk og kultur utanfor eigne landegrenser. Dette har vi prøvd å følgje opp gjennom å presentere ein nederlandsk renessansediktar, som kanskje få nordmenn kjenner: Joost van den Vondel. Kåre Langvik Johannessen (1919-2014 – fødd i Onsøy) gjorde mykje for at nordmenn kunne lære nederlandsk, og bli kjende med Nederlands nasjonalskald, Vondel. Ronny Spaans har dikta om tre Vondeldikt til nynorsk for oss.

Elles er vi glade for å kunne presentere gode dikt og korttekstar av to østfoldingar, Kemma Johanne Hagen og Anne Guri Digranes.

Magnus Bjerk leier eit spanade kunstprosjekt med tittelen «Det store Spydebergopprøret».

Som vanleg er, har årboka stoff om det gamle Østfold. Per Thorvald Larsen fortel om barndomsreiser på Østre linje frå Østbanestasjonen til Rakkestad i 1959. Vidare fortel han om minne frå hendingane på Fredriksten festning 1905, slik han oppfatta det som 13-åring i 1963. Desse barndomsminna vil vekkje gode minne hjå mange eldre østfoldingar, og gje god kunnskap til dei yngre.

Gunn Aagaard både talar og skriv god sarpedialekt. Her gir ho oss eit levande og godt tilbakeblikk på korleis det kunne vera å leva her i Tune og ytre Østfold for 3-4 generasjonar sidan.

Som mange veit var vår eigen Magne Aasbrenn leiar i Noregs Mållag i heile fire år. I teksten «Skråblikk på mållagsleiarlivet» deler han mange gode, og til dels litt spesielle minne, om episodar som kunne oppstå når han reiste rundt som mållagsleiar.

 

 


 Nedanfor finn du ei oversikt over alle årbøkene Østfold Mållag har gitt ut. Nokre av dei kan framleis tingast via e-postadressa ovanfor.

austivikaframsider (002)

cof

Bokomslag Årboka 2019